Frá því í lok október höfum við unnið að nýju korti af Súgandafirði. Það er líkan af öllum firðinum, byggt á raunverulegum gögnum um hæð lands og dýpi sjávar, og sýnt ofan frá eins og landlíkan á pappír. Á því eru fjöll með skuggum, grænir dalir, klettar við ströndina og Suðureyri á eyrinni.

Eitt kort, tuttugu og átta bútar

Þrívítt kort af fjallinu Gelti og Keflavík með íslenskum örnefnum og númeruðum hlutum
Göltur og Keflavík við mynni Súgandafjarðar. Kort: STA Team.

Allur fjörðurinn kemst fyrir á einni stórri A1 örk. Á henni rúmast aðeins helstu nöfnin. Þess vegna skiptum við kortinu í 28 jafna búta, sjö á breiddina og fjóra á hæðina. Hvern bút sýnum við í stærri mælikvarða, með öllum nöfnum sem í honum eru.

Hver bútur fær sína röð af örkum: yfirlit yfir bútinn, kort af fjórum hlutum hans, nafnaskrá með merkingu nafnanna og lítið kort sem sýnir hvar búturinn liggur í firðinum. Þar sem nöfnin eru mjög mörg fylgir aukaleg nærmynd.

Nöfn úr íslenskum heimildum

Skrá yfir örnefni í Keflavík með merkingu þeirra á ensku
Örnefni í Keflavík: íslenska nafnið, merking þess og stutt skýring. Kort: STA Team.

Í skránni okkar eru yfir 800 örnefni úr firðinum og nágrenni hans: fjöll, gil, engi, klettar, víkur og gömul býli. Við tökum þau eingöngu úr íslenskum heimildum. Mikilvægastar eru örnefnaskrár Kjartans Ólafssonar, ljósmyndir með merktum örnefnum á blogginu Örnefnamyndir sem Fornminjafélag Súgandafjarðar heldur úti, og gögn Landmælinga Íslands.

Við þýðum hvert nafn á ensku og pólsku og athugum hvar staðurinn er nákvæmlega. Á kortinu eru hvorki punktar né örvar. Letrið sjálft sýnir staðinn: nafn dals liggur eftir dalnum, nafn gils eftir gilinu og nafn víkur stendur á sjónum við ströndina. Þannig voru gömul kort teiknuð og þannig viljum við teikna þetta kort.

Hvað er tilbúið

Þrívítt kort af Sauðanesi með íslenskum örnefnum, skipt í fjóra hluta
Sauðanes, fyrsti bútur kortsins. Kort: STA Team.

Fyrst kom Sauðanes með Sauðanesvita. Síðan Göltur, fjallið við fjarðarmynnið sem líkist galtarhaus séð af sjó, og Keflavík handan við það. Hvort tveggja er komið á Instagram og Facebook hjá okkur, ásamt stuttu myndbandi þar sem flogið er yfir kortið frá verbúðinni Ársól að vitanum.

Í apríl 1896 gekk Magnús Hjaltason grýtta fjöruna undir hömrum Galtar og grjótið féll rétt við öxlina á honum. Í dagbók sinni skrifaði hann að þetta væri „hinn skelfilegasti vegur“ sem hann hefði farið.

Vetrarkort af Súgandafirði við Norðureyri, með snjóflóðafarvegum og Suðureyri
Norðureyri að vetri, með snjóflóðafarvegum og flóðbylgjum yfir fjörðinn. Kort: STA Team.

Á síðunni okkar er líka Norðureyri, gegnt þorpinu, sýnd að vetri með snjóflóðafarvegum. Ólafur Jónsson, sem skráði sögu snjóflóða á Íslandi, skrifaði að líklega hefði ekkert býli á landinu orðið jafn oft fyrir snjóflóðum. Flóðbylgjur frá þeim gengu yfir fjörðinn alla leið til Suðureyrar. Sú nýjasta kom í janúar 2020. Hún gekk yfir sjóvarnargarðinn og 30 til 35 metra upp á land.

Einnig eru tilbúin svæðið við Leiti og Stað, með verbúðinni Ársól sem þrívíðu líkani, og hlíðin með fossinum Mígandi. Norðureyri að sumri, með öllum nöfnum og sögum þeirra, verður sýnd sér síðar.

Kort af ysta hluta Sauðaness með Sauðanesvita og víkinni fyrir neðan
Ysti hluti Sauðaness með Sauðanesvita. Kort: STA Team.

Í haust var ratsjá Landhelgisgæslunnar reist á heiðinni ofan við Sauðanes og verið er að leggja varaljósleiðara til Suðureyrar yfir nesið, sem á að verða tilbúinn næsta sumar. Hvort tveggja höfum við sett inn á kortið.

Hvað kemur næst

Hæðarlínukort af Súgandafirði þar sem búturinn við Gölt er merktur, og lítið Íslandskort
Hvar Galtarbúturinn liggur: allur fjörðurinn sem hæðarlínukort. Kort: STA Team.

Næst er sjálft þorpið Suðureyri og umhverfi þess. Síðan fleiri bútar innar í firðinum, þar til allt kortið er komið saman.

Ef þú þekkir þessa staði, hjálpaðu okkur. Lesandi benti okkur á að skerið Kerlingarsker við brimvarnargarðinn, sem kemur upp á fjöru, vantaði á kortið. Við fundum það í örnefnaskrá Suðureyrar og það fer inn á kortið. Ef nafn er á röngum stað eða þú þekkir sögu sem vantar, skrifaðu okkur. Hver leiðrétting fer aftur inn á kortið.

Örnefni: örnefnaskrár (Kjartan Ólafsson og heimildir sem hann vitnar í), bloggið Örnefnamyndir (Fornminjafélag Súgandafjarðar), Landmælingar Íslands IS 50V. Kortagögn: hæðargögn ArcticDEM (Polar Geospatial Center), grunnur ÍslandsDEM; Landmælingar Íslands; Náttúrufræðistofnun; Land og skógur; Copernicus Sentinel-2; EMODnet Bathymetry; © framlagsaðilar OpenStreetMap (vegir og hús).

Til baka í fréttir